Σειρά Λογοτεχνικά Τραπέζια – Εισαγωγή

 

 

Μια σειρά για όσα τρώγονται και για όσα μένουν ανείπωτα

Υπάρχουν τραπέζια που μας χορταίνουν και άλλα που μας αποκαλύπτουν. Στη λογοτεχνία, το φαγητό σπάνια είναι απλώς τροφή. Είναι τρόπος ζωής, κοινωνική δήλωση, μνήμη, απουσία, άλλοτε παρηγοριά και άλλοτε ένδειξη βαθιάς ανικανοποίητης πείνας.

Η σειρά «Λογοτεχνικά τραπέζια» γεννιέται από την ανάγκη να διαβάσουμε τα βιβλία λίγο πιο αργά και λίγο πιο κοντά στην καθημερινότητά τους. Να σταθούμε όχι μόνο στις μεγάλες αφηγήσεις, αλλά και στις μικρές τελετουργίες: σε ένα τσάι που σερβίρεται τυπικά, σε ένα γεύμα που δεν ολοκληρώνεται ποτέ, σε ένα τραπέζι άδειο ή υπερβολικά γεμάτο.

Το φαγητό στη λογοτεχνία λειτουργεί συχνά ως καθρέφτης. Αντανακλά κοινωνικές τάξεις, έμφυλους ρόλους, οικογενειακές σχέσεις, αλλά και εσωτερικές συγκρούσεις. Άλλοτε δηλώνει φροντίδα και φιλοξενία· άλλοτε ελέγχει, επιβάλλει, αποκλείει. Και κάποιες φορές, η απουσία του λέει περισσότερα από κάθε περιγραφή.

Σε αυτή τη σειρά, κάθε συγγραφέας προσεγγίζεται μέσα από το δικό του «τραπέζι». Όχι με στόχο την εξαντλητική ανάλυση, αλλά μια στοχαστική ανάγνωση που συνδέει τη λογοτεχνία με τον πολιτισμό της καθημερινότητας. Από τα σιωπηλά, αυστηρά τραπέζια του 19ου αιώνα έως τις σύγχρονες αφηγήσεις της μνήμης και της ταυτότητας, το φαγητό γίνεται αφορμή για να μιλήσουμε για τον άνθρωπο.

Η αρχή γίνεται με τις αδελφές Μπροντέ, εκεί όπου το τραπέζι συχνά απουσιάζει ή παραμένει λιτό, φορτισμένο με ένταση και εγκράτεια. Όμως η σειρά μένει ανοιχτή. Άλλοι συγγραφείς, άλλες εποχές και άλλες πείνες θα ακολουθήσουν — σωματικές, συναισθηματικές, υπαρξιακές.

Ίσως τελικά, διαβάζοντας τα λογοτεχνικά τραπέζια, να αναρωτηθούμε και για το δικό μας: τι λέει για εμάς, τι θυμάται, τι αποσιωπά. Και αν η ανάγνωση μπορεί, έστω για λίγο, να γίνει μια μορφή φιλοξενίας.