7. Μαρία Ιορδανίδου, Λωξάντρα- Λογοτεχνικά τραπέζια

 

Μαρία Ιορδανίδου και Λωξάντρα: το τραπέζι ως πατρίδα

Στη Λωξάντρα της Μαρίας Ιορδανίδου, το τραπέζι δεν είναι σκηνικό. Είναι τρόπος ύπαρξης. Δεν οργανώνει απλώς τη μέρα· οργανώνει τον κόσμο. Μέσα από τις μυρωδιές, τα φαγητά, τις επαναλήψεις και τις γιορτές, το τραπέζι γίνεται φορέας μνήμης, ταυτότητας και αντοχής.

Φαγητό ως αφήγηση ζωής

Η Λωξάντρα μαγειρεύει όπως μιλά: γενναιόδωρα, χωρίς μέτρο, με αγάπη και ένστικτο. Κάθε φαγητό κουβαλά ιστορίες, πρόσωπα, τόπους. Δεν υπάρχει συνταγή αποκομμένη από τη ζωή. Το τραπέζι είναι προέκταση της βιογραφίας της, ένας τρόπος να αφηγηθεί τον εαυτό της και τον κόσμο της Πόλης.

Το τραπέζι της Κωνσταντινούπολης

Στο έργο της Ιορδανίδου, το φαγητό συνδέεται άρρηκτα με την πολυπολιτισμική Κωνσταντινούπολη. Γεύσεις, λέξεις, έθιμα συνυπάρχουν χωρίς να χρειάζεται να εξηγηθούν. Το τραπέζι γίνεται τόπος συνάντησης πολιτισμών, θρησκειών και ανθρώπων — ένας κόσμος ανοιχτός, πριν τη ρήξη.

Γυναικεία φροντίδα χωρίς εξιδανίκευση

Η Λωξάντρα φροντίζει αδιάκοπα. Όχι ως καθήκον, αλλά ως στάση ζωής. Το μαγείρεμα είναι πράξη αγάπης, αλλά και τρόπος εξουσίας μέσα στο σπίτι: εκείνη ορίζει τον ρυθμό, τις στιγμές, τις συναντήσεις. Το τραπέζι δεν είναι ήσυχο· είναι ζωντανό, θορυβώδες, γεμάτο σώματα και φωνές.

Αντίσταση στην απώλεια

Καθώς ο κόσμος αλλάζει και η πατρίδα χάνεται, το τραπέζι της Λωξάντρας γίνεται πράξη αντίστασης. Μέσα από το φαγητό, διασώζεται ό,τι απειλείται με εξαφάνιση. Η μνήμη δεν παγώνει· μαγειρεύεται ξανά και ξανά.

Σε διάλογο με τα άλλα τραπέζια

Σε αντίθεση με:

• τον Προυστ, όπου η γεύση αφυπνίζει ατομική μνήμη,
• τη Γουλφ, όπου το τραπέζι διαλύεται στη σκέψη,
• τη Φεράντε, όπου γίνεται πεδίο σύγκρουσης,
• τον Καζαντζάκη, όπου λειτουργεί ως πέρασμα,

στη Λωξάντρα το τραπέζι μένει. Δεν μετακινείται, δεν διαλύεται, δεν εξιδανικεύεται. Κρατά τον κόσμο όρθιο.

Μια ανάγνωση σήμερα

Ίσως γι’ αυτό η Λωξάντρα συγκινεί ακόμη. Σε εποχές μετακίνησης, απώλειας και ρευστών ταυτοτήτων, μας θυμίζει ότι η πατρίδα μπορεί να χωρέσει σε ένα τραπέζι. Όσο υπάρχουν χέρια που μαγειρεύουν και άνθρωποι που κάθονται γύρω του, τίποτα δεν χάνεται οριστικά.

Στη Λωξάντρα, το τραπέζι δεν είναι ανάμνηση.
Είναι συνέχεια.