Πώς να εμπιστευτείς το αναγνωστικό σου ένστικτο .

 

Για ένα ένστικτο που δεν εξηγείται εύκολα.Πώς να εμπιστευτείς το αναγνωστικό σου ένστικτο .

Υπάρχει κάτι που δύσκολα ορίζεται και ακόμη πιο δύσκολα αποδεικνύεται: η αίσθηση ότι ένα βιβλίο «θα σε βρει» πριν το βρεις εσύ.

Για κάποιον αδιάγνωστο λόγο, διαθέτω ένα ένστικτο που με οδηγεί σχεδόν με ακρίβεια σε λογοτεχνικά βιβλία και συγγραφείς. Δεν πρόκειται για γνώση με την αυστηρή έννοια, ούτε για συστηματική μελέτη που εγγυάται αποτέλεσμα. Είναι περισσότερο μια εσωτερική μετατόπιση: ένας τίτλος που επιμένει, μια φράση στο οπισθόφυλλο που αντηχεί, ένα όνομα που επιστρέφει ξανά και ξανά μέχρι να του δώσεις χώρο. Σπανίως πέφτω έξω. Όχι γιατί «ξέρω», αλλά γιατί, με τα χρόνια, έμαθα να ακούω. Και ίσως αυτό να έχει μεγαλύτερη σημασία σήμερα από ποτέ. Μέσα στην πληθώρα των νέων εκδόσεων, στις λίστες και στις συνεχείς προτάσεις, ο αναγνώστης εύκολα απομακρύνεται από τη δική του εσωτερική φωνή. Η επιλογή γίνεται εξωτερική υπόθεση — σχεδόν υποχρέωση.

Δεν γράφω αυτό το κείμενο ως αυθεντία. Το γράφω ως υπενθύμιση.

Το ένστικτο δεν είναι χάρισμα λίγων. Καλλιεργείται. Μέσα από αναγνώσεις που δεν μας ταίριαξαν, από επιλογές που μας απογοήτευσαν, από βιβλία που τα αφήσαμε στη μέση και από άλλα που μας άλλαξαν χωρίς προειδοποίηση. Είναι, τελικά, μια μορφή μνήμης: το σώμα θυμάται τι το άγγιξε και τι όχι.

Κάθε αναγνώστης μπορεί να φτάσει εκεί. Να αναγνωρίζει πότε ένα βιβλίο τον καλεί πραγματικά και πότε απλώς «πρέπει» να το διαβάσει.

Ίσως, λοιπόν, το ζητούμενο να μην είναι να βρίσκουμε πάντα το «σωστό» βιβλίο. Αλλά να μαθαίνουμε να εμπιστευόμαστε όλο και περισσότερο τον τρόπο που διαλέγουμε.

Τα τελευταία χρόνια, μέσα από το βιβλιοφιλικό μου κανάλι, δέχομαι συχνά μια ερώτηση: «Πώς διαλέγεις τα βιβλία;»
Και ακόμη πιο συχνά, μια διαπίστωση που με προβληματίζει: άνθρωποι που μου λένε ότι επιλέγουν να διαβάσουν ό,τι προτείνω.

Το ακούω με χαρά, αλλά και με μια επιφύλαξη.

Γιατί, όσο κι αν έχει αξία η σύσταση, η ανάγνωση δεν μπορεί να μεταβιβαστεί ως βεβαιότητα. Αυτό που λειτούργησε για μένα, δεν είναι δεδομένο ότι θα λειτουργήσει για κάποιον άλλο. Και ίσως το πιο σημαντικό που μπορεί να καλλιεργήσει ένας αναγνώστης δεν είναι να βρίσκει «καλές προτάσεις», αλλά να μαθαίνει να αναγνωρίζει τι τον αφορά πραγματικά. Ίσως, τελικά, το πιο σημαντικό δεν είναι ποιο βιβλίο θα διαβάσεις, αλλά να μάθεις να αναγνωρίζεις γιατί το διάλεξες. Καμία λίστα δεν σε ξέρει καλύτερα από τον εαυτό σου. Όταν σταματήσεις να αντιγράφεις επιλογές, ξεκινάς να διαβάζεις πραγματικά. Η ανάγνωση δεν χρειάζεται οδηγίες — χρειάζεται εμπιστοσύνη.