Στοιχεία απο ΟΣΔΕΛ για τους δανεισμούς βιβλίων από τις δημόσιες βιβλιοθήκες.

 

Δημόσιες Βιβλιοθήκες: Ποιοι αποφασίζουν τι διαβάζουμε;

Απογοητευτικά είναι τα στοιχεία που δημοσιοποίησε ο ΟΣΔΕΛ για τους δανεισμούς βιβλίων από τις δημόσιες βιβλιοθήκες. Η πλειονότητα των αναγνωστών δανείζεται ελαφρά αισθηματικά μυθιστορήματα, ενώ απουσιάζουν εντελώς οι μεγάλοι συγγραφείς — Έλληνες και ξένοι, κλασικοί ή σύγχρονοι. Δεν βρίσκουμε ούτε έναν νομπελίστα, ούτε έναν συγγραφέα που να έχει αναγνωριστεί από την κριτική κοινότητα ή τις διεθνείς λίστες βραβείων. Είναι μια εικόνα που προκαλεί ανησυχία: τι σημαίνει όταν οι βιβλιοθήκες μας γεμίζουν με βιβλία που αναπαράγουν το περιεχόμενο τηλεοπτικών σειρών, αντί να τολμούν να καλλιεργήσουν το βλέμμα και τη σκέψη;

Το εύλογο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τι διαβάζει το κοινό, αλλά τι έχουν οι βιβλιοθήκες στα ράφια τους και με ποια κριτήρια προμηθεύονται βιβλία.
Σύμφωνα με τον νόμο 3149/2003, οι δημόσιες βιβλιοθήκες μπορούν να χρηματοδοτούνται όχι μόνο από κρατικούς πόρους, αλλά και από χορηγίες, κληροδοσίες ή δωρεές. Αυτό σημαίνει ότι μέρος της συλλογής τους μπορεί να διαμορφώνεται από τα «δωρεάν» βιβλία που προσφέρουν οι εκδοτικοί οίκοι. Και όταν αυτοί οι εκδότες ειδικεύονται στην εμπορική λογοτεχνία, η κατεύθυνση της ανάγνωσης μετατοπίζεται ανάλογα.

Αν προσθέσουμε τους περιορισμένους προϋπολογισμούς, την έλλειψη ενιαίου πλαισίου επιλογής τίτλων και την απουσία επιμορφωμένων επιτροπών επιλογής, τότε γίνεται σαφές ότι οι δημόσιες βιβλιοθήκες δεν έχουν πάντα τη δυνατότητα να λειτουργήσουν ως πολιτιστικοί οδηγοί. Έτσι, καταλήγουν συχνά να αναπαράγουν τις τάσεις της αγοράς αντί να προσφέρουν εναλλακτικές αναγνωστικές διαδρομές.

Όμως οι βιβλιοθήκες δεν είναι απλώς χώροι δανεισμού. Είναι πυρήνες πνευματικής ζωής, χώροι όπου ο αναγνώστης μπορεί να έρθει σε επαφή με κείμενα που ανοίγουν ορίζοντες, που ανασυνθέτουν τη μνήμη και το βλέμμα μας πάνω στον κόσμο. Αν περιοριστούν στο ρόλο του “βιβλιοπωλείου χωρίς ταμείο”, θα έχουν χάσει το νόημά τους.

Χρειάζεται λοιπόν:

• Διαφάνεια στις διαδικασίες προμήθειας και σαφή κριτήρια επιλογής τίτλων.

• Συνεργασία με την Εθνική Βιβλιοθήκη, με ομάδες αναγνωστών και με λογοτεχνικούς φορείς, ώστε να διασφαλίζεται η ποικιλία και η ποιότητα.

• Ειδικός προϋπολογισμός για την αγορά βιβλίων που προάγουν τη λογοτεχνική, επιστημονική και πολιτισμική παιδεία.

Το τι διαβάζει ένα κοινό δεν είναι άσχετο με το τι του προσφέρεται. Και οι δημόσιες βιβλιοθήκες έχουν – ή θα έπρεπε να έχουν – τη δύναμη να καλλιεργούν αναγνωστές, όχι να επιβεβαιώνουν συνήθειες.