Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΑΡΤΖΗ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΙΚΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ

Η ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΑΡΤΖΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΜΙΚΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ» ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΛΙΑΚΟΥ

7 Μαϊου 2914

Συναντηθήκαμε με τη Μαρία, Κυριακή πρωί, στο Μουσείο της Ακρόπολης για καφέ. Μιλήσαμε ασταμάτητα για ένα δίωρο, ξεσκαλίσαμε κοινές εμπειρίες και ευχαριστηθήκαμε. Φεύγοντας κρατούσα αγκαλιά το βιβλίο της. Ήξερα πώς ένιωθε γιατί έχω περάσει απ΄ αυτά τα μονοπάτια. 

Στο σπίτι άφησα το βιβλίο πάνω στο γραφείο. Ήθελα να έχω χρόνο μπροστά μου για να τ’ ανοίξω. Κι ήρθε η στιγμή. Κάνω μια πρώτη ανάγνωση, γρήγορη, φτεροπεταχτή.

            Συναισθήματα             πολλά και ευχάριστα

            Σκέψη πρώτη              Καλά τα πάμε εδώ

Δεύτερη ανάγνωση πιο αργή. Μου βγαίνει μια αίσθηση οικειότητας, που μου επιτρέπει ν’ αφεθώ στο ταξίδι, στο οποίο με προσκαλεί η Μαρία με τη γραφή της, σε κόσμους συναισθηματικά γνώριμους.

Βρέθηκα χέρι με χέρι μαζί να πορευόμαστε και να με σεργιανίζει στον έξω και τον μέσα κόσμο μου. Με πήγε εκεί όπου η αλλαγή και η μετάβαση αποτελούν νομοτέλεια.

Στο χώρο που ζω όλα αλλάζουν: οι γειτονιές, τα στέκια, η πόλη και ο κόσμος ολόκληρος

Αν κοιτάξω και τον μέσα μου χώρο λίγα πράγματα μένουν αμετακίνητα και μόνο οι αξίες μου μένουν διαχρονικά αδιαπραγμάτευτες. Και σ’ αυτόν τον μέσα κόσμο μου έκανα με τη Μαρία το πιο μεγάλο και βαθύ ταξίδι μου. Στη χώρα της απώλειας, εκεί που τα πράγματα αλλάζουν αργά ή απότομα, με τη δική μου θέληση ή ανεξάρτητα. Κι άρχισα να μετρώ τους μικρούς και μεγάλους αποχαιρετισμούς, τους θανάτους, τους αποχωρισμούς, τους βιωμένους και αμετάκλητους. Άρχισα να αισθάνομαι και να σκέφτομαι.

Έχω ζήσει πολύ κι έχω ζήσει πολλά. Οι απώλειες στη ζωή μου επίσης πολλές, μεγάλες και μικρές και μ’ αφορμή το βιβλίο τούτο αναρωτήθηκα για πολλοστή φορά πώς λειτούργησα εγώ μέσα στις προσωπικές μου αυτές στιγμές. Πώς αντέδρασα όταν η απώλεια μετέτρεπε τον κόσμο μου για λίγο ή για μακρύ χρόνο σε κάτι εντελώς ανοικείο, με πρωτόγνωρα κι έντονα συναισθήματα και μια αίσθηση παντελούς έλλειψης ελέγχου.

Πώς βίωσα στα αρχικά στάδια την ανησυχία, το σοκ, τη νευρικότητα, το θυμό, την απογοήτευση, τη θλίψη, το φόβο, την αβεβαιότητα, την ανασφάλεια και την ακεφιά που μπορεί να συνόδευαν την κάθε απώλεια. Λένε πως το ψυχολογικό βάρος της απώλειας είναι διπλάσιο από το όποιο κέρδος ή όφελος προκύπτει από αυτήν. Πόσες φορές έκανα εγώ χώρο μέσα μου για τέτοιους απολογισμούς?

Με αφορμή τις αναγνώσεις των διηγημάτων έκανα χώρο στο χρόνο μου για να κάτσω να σκεφτώ πόσες φορές σταμάτησα για ν’ ακούσω το σώμα μου με τα μηνύματα που μου έστελνε καθώς βίωνε τη δική του κατάσταση μέσα στην εμπειρία της απώλειας και που μου φώναζε με φωνή μεγάλη μέσα από κούραση, ατονία, πονοκεφάλους, αϋπνίες και πόνους πόσο επώδυνη ήταν μια απώλεια.

Η απώλεια, η κάθε απώλεια μας ζητά ή μάλλον απαιτεί να σταματήσουμε και να δώσουμε χρόνο στην εμπειρία να μας μιλήσει. Μας ζητά να πάρουμε χρώματα και να υπογραμμίσουμε τα πώς και τα γιατί, μα και τα όπως και τα επομένως.

Στο βιβλίο της η Μαρία δεν μένει όμως απλά στο θέμα της απώλειας. Αυτό που πολύ σωστά κάνει είναι ότι βάζει παράλληλα με αυτό το θέμα της αλλαγής και της μετάβασης που de facto συνοδεύουν την κάθε απώλεια. Η αλλαγή είναι κάτι εξωτερικό. Αλλάζει, για παράδειγμα, το μαγαζάκι της κας Λουκίας, σ’ ένα διήγημά της. Αλλάζει ο χώρος, το τοπίο ή οι συνθήκες.

  Η μετάβαση, από την άλλη, είναι μια εσωτερική διαδικασία την οποία περνούν οι άνθρωποι προσαρμοζόμενοι στη νέα κατάσταση που φέρνει η αλλαγή. Μιλά, για παράδειγμα, η Μαρία Λιάκου για τη διαδικασία που περνά το άτομο όταν αντιμετωπίζει την απόλυση απ’ τη δουλειά του. Μας μιλά, με τον δικό της τρόπο, για τα αρνητικά και τα θετικά των δύο καταστάσεων.

Ανάφερα προηγουμένως ότι η αλλαγή και η μετάβαση δημιουργούν πολλά κι έντονα αρνητικά συναισθήματα, όπως θυμό, φόβο, ανασφάλεια κλπ και πολλά σωματικά συμπτώματα. Ταυτόχρονα όμως φέρνουν μαζί τους

·         νέες εμπειρίες κι ευκαιρίες,

·         νέες ιδέες και τρόπους σκέψης,

·         ανανεωμένη αίσθηση δύναμης κι αυτοπεποίθησης, όταν τα βγάζουμε πέρα καλά,

·         νέες λύσεις για ότι μας απασχολεί και μας προβληματίζει.

Η Μαρία Λιάκου, στο βιβλίο της, αφήνει να φανούν όλα αυτά μέσα από έναν απλό κι απαλό λόγο, μας δείχνει πώς μπορεί να προσαρμόζονται οι άνθρωποι στο νέο, πόσο ευλύγιστοι κι ελαστικοί πρέπει να είναι για να το πετύχουν, πραγματικοί ακροβάτες κάποιες φορές.

Δείχνει πώς απ’ τη μια κατάσταση μπορεί να περάσει κάποιος στην αντίθετή της,πώς απ’ το σκοτάδι μπορεί να οδεύσει προς το φως. Κι αυτό συμβαίνει νομοτελειακά αφού μια μετάβαση αρχίζει πάντα αφού πρώτα βιώσουμε ένα τέλος. Η Μαρία βάζει με σαφήνεια την πλοκή και τον άρρηκτο δεσμό του τέλους και της αρχής, του τελειωμένου και του νέου που γεννιέται. Αναφέρεται στη γλυκιά προσμονή που δημιουργεί ο συνδυασμός τους και η προοπτική της ανανέωσης, το συναίσθημα ευεξίας που μπορεί να τα συνοδεύουν.

Τα διηγήματα αυτά μπορούν με έβαλαν  να αναλογιστώ πώς λειτούργησα με αφορμή τις απώλειες που βίωσα, τι καινούργιο έβγαλα μέσα απ’ αυτές, πόσες ευκαιρίες άδραξα και πόσες, ηθελημένα ή όχι, άφησα να πάνε χαμένες. Με ώθησαν γι’ άλλη μια φορά να σκεφτώ  πως η διάλυση και η ανάπτυξη, η αποδόμηση και η αναδόμηση είναι υποχρεωτικά συνδεδεμένα.

Με έβαλαν μπροστά στην προσωπική μου υποχρέωση να διερευνήσω αν οι απώλειες που βίωσα με δίδαξαν να:

·         Είμαι ανοιχτή στην αλλαγή και τη μετάβαση κι όχι μόνο αυτό αλλά να προκαλώ την αλλαγή στη ζωή μου

Αν μου έμαθαν:

·         Να αναπτύσσω στρατηγικές αντιμετώπισης και

·         Να ορίζω την αλλαγή που φέρνει η απώλεια με θετική έννοια

Και κυρίως:

·         Να ζητώ βοήθεια όταν οι μηχανισμοί αντιμετώπισης των συνεπειών τους δεν επαρκούν  για να τα βγάλω πέρα.

Και, για να το γενικεύσω λίγο, οι απώλειες, τελικά, μας υποχρεώνουν,  να μεταφερθούμε στο τώρα και να υπολογίσουμε πόσες φορές ο καθένας μας έπιασε το πινέλο για να χρωματίσει άσπρο τον καμβά  της ζωής του και να δημιουργήσει πάνω του το νέο μοντέλο της ζωής του, το αποφασισμένο από τον ίδιο, με προσωπική ελευθερία, βασισμένο στα δικά του βιώματα και να ανοίξει το δρόμο προς τη δημιουργία αυτού που το μυαλό του μπορεί να συλλάβει και η καρδιά του να χωρέσει. Και πιστέψτε με και τα δυο, μυαλό και καρδιά, χωράνε απεριόριστα.

Μαρία μου, σ’ ευχαριστώ για το μέσα μου ταξίδι. Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο το βιβλίο σου στον έξω κόσμο και σε όσους το διαβάσετε καλά ταξίδια μέσα σας, σαν κι αυτό που έκανα εγώ κι ακόμα καλύτερο, μέσα από τα διηγήματα της Μαρίας Λιάκου